الشيخ محمد علي الگرامي القمي
36
نگاهى نو به ملاك حرمت ربا و حيل (فارسى)
بحث ربا وجود ندارد . زيرا در هيچ دليل فقهى از اين امر - پول منشأ پول - نهى نشده است . آنچه به نظر مىرسد اين است كه اين ادعا صرفاً احساسى و شعارى است و فاقد هر گونه دليل قابل اثبات است ، به نظر مىرسد كه مدعيان اين دليل « زمان و پول » را از يكديگر جدا فرض مىكنند اما بايد اشاره كرد اين دو تنها « مفهوماً » از هم جدا هستند ، نه « واقعاً » ؛ چنان چه دقت شود ، در برابر زمان مجرد پولى پرداخت نمىشود ، بلكه به ازاى معطلى پول در طول زمان است كه مبلغى اضافه مىپردازند . بعلاوه اينكه زمان مهمترين سرمايه وجودى يك شخص يا يك شخصيت است چرا نبايد در برابر هدر دادن آن غرامت بگيرند ؟ ! منظورم اين است كه با معطل شدن پول در زمان ، فرصت خدمات ديگر را از صاحب پول گرفتهاند . و بايد جبران شود . علاوه بر اين با دقت در ماهيت پول نيز بايد گفت پول نيز خود ، تبلور كار است و كار متبلور تلقى مىشود ! به عنوان مثال : كتابهايى كه در بازار خريد و فروش مىشوند ، نوعى پول هستند كه با معاملهاى به شكل كتاب درآمدهاند . اينكه ممكن است معاملهاى با پول نامشروع